Het goede nieuws volgens dawa

Steeds vaker is op straat, in de moskee en in de digitale wereld te merken dat moslims meer dan vroeger actief zijn om anderen over te halen ook moslim te worden. Dawa (uitnodiging) heet dat. Christenen spreken over evangelisatie, gaat het bij dawa ook om goed nieuws?

Daar al-dawa

Vaak noemen moslims het gebied waar moslims het voor het zeggen hebben daar al-islam, het huis of territorium van de islam. De gebieden daarbuiten werden vaak aangeduid als daar al-harb, het huis van de oorlog, het gebied dat zich nog niet had onderworpen aan de islam, of daar al-Koefr, het huis van de ongelovigen. Voor het Westen worden vandaag vaak vriendelijkere uitdrukkingen gekozen: daar al-‘Ahd, huis van het verbond, of daar us-soehl, huis van het verdrag. Het idee is dan dat moslims in dat gebied gerespecteerd worden en rechten hebben om hun godsdienst uit te oefenen en dat dit omgekeerd ook verplichtingen met zich meebrengt voor moslims om zich als minderheid loyaal op te stellen naar de samenleving. Opmerkelijk is dat moslims daarbij zelf soms spreken over een ‘wapenstilstand’, iets tijdelijks dus in de veronderstelling dat een of beide partijen de ander toch wil onderwerpen.

Een derde term die de laatste decennia voor het Westen wordt gekozen is daar al-dawa, het gebied waar mensen worden uitgenodigd om moslim te worden. ‘Er is geen dwang in de godsdienst’ is een fragment uit de Koran dat moslims graag aanhalen. Het idee is dat je mensen wel kunt dwingen regels te accepteren, maar geloof niet kunt afdwingen, omdat het dan geen geloof zou zijn. Je dient de ander wel uit te nodigen om moslim te worden. Die uitnodiging heet met een Arabisch woord dawa. De eerste generatie arbeidsmigranten uit Marokko en Turkije was daar niet veel mee bezig. Nog steeds wordt in de meeste moskeeën de vrijdagpreek in het Arabisch of Turks gehouden, maar wie vandaag een moskee bezoekt, krijgt al snel allerlei flyers en boekjes in het Nederlands die de lezer uitnodigen om moslim te worden. In steeds meer steden staan moslims met kraampjes en flyers op straat en ook op het internet zijn er inmiddels talloze websites en video’s waar de islam wordt verdedigd en uitgedragen in het Nederlands.

Dawa gericht op christenen

Wat opvalt bij deze flyers, boeken en video’s is dat ze zich sterk afzetten tegen het christelijke geloof. Vrijwel direct na de dood van Mohammed heeft de islam zich vooral uitgebreid door gebieden te veroveren waar de meerderheid christen was. Toen de islam in de negende eeuw theologisch en filosofisch werd ontwikkeld, was dat vaak een apologie tegenover het christelijk geloof met behulp van bekeerlingen die vanuit het christendom waren overgegaan naar de islam. Wie op vierjarige leeftijd als moslim leert waarom hij of zij moslim is, leert bijna altijd ook meteen dat Mohammed moest komen omdat jodendom en christendom afgedwaald waren en dat de islam ervoor in de plaats komt. Dat geeft de islam een wat sektarisch karakter.

Bijbelkritiek

Wat steevast voorkomt in alle flyers en boekjes is kritiek op de Bijbel. Reformatorische jongeren zijn daar kwetsbaarder voor dan anderen omdat zij vaak zijn opgegroeid met een visie op de Bijbeltekst die doet denken aan de islamitische claim op een zuivere oorspronkelijke versie van het origineel. Moslims claimen meestal dat er maar één Koran is, een tekst die letterlijk exact weergeeft wat de engel Gabriël in opdracht van God tegen Mohammed sprak. Reformatorische christenen verlenen soms zoveel gezag aan de Statenvertaling, dat er geen goed beeld meer is van hoe de Bijbelboeken zijn ontstaan en door de eeuwen heen zijn overgeleverd. Dan kun je snel in de war raken als moslims laten zien dat er allerlei verschillende handschriften zijn ontdekt en dat veel Bijbelvertalingen zelf ook vermelden dat we niet met zekerheid kunnen vaststellen wat exact de originele tekst was. Er is in reformatorische kring veel discussie over de te gebruiken Bijbelvertaling, maar te weinig aandacht voor de toerusting van gemeenteleden voor het apologetische gesprek over de betrouwbaarheid van de Bijbel in vergelijking met de Koran. Vrijwel alle gemeenteleden worden daar vroeg of laat echter op bevraagd. Wie goed is voorbereid hoeft niet in verwarring te raken. Er zijn zoveel heel kleine verschillen tussen handschriften van de Bijbel omdat met name de boeken van het Nieuwe Testament al snel na het ontstaan zo ontzettend vaak zijn overgeschreven en verspreid, honderden keren meer dan alle andere historische documenten. Daardoor hebben we vandaag juist een Bijbeltekst die veel betrouwbaarder is dan de Koran.

Het goede nieuws

Wat ook steevast voorkomt in alle flyers en boeken is het alternatieve verhaal over Jezus. De Koran erkent de maagdelijke geboorte, maar in flyers wordt gedaan alsof dat minder bijzonder is dan de geboorte van Adam. Veel nadruk krijgt ook de stelling dat Jezus geen God is, maar slechts een dienaar van God, die de komst van Mohammed aankondigt. Jezus zou niet zijn gekruisigd, maar God zou een ander in zijn plaats hebben laten kruisigen. In sommige flyers staat zelfs dat sommige van de eerste christenen niet geloofden dat Jezus was gekruisigd maar Simon van Cyrene. Dat is niet waar, we komen het pas enkele eeuwen later tegen in gnostieke geschriften. De Koran maakt veel gebruik van dit soort latere secundaire bronnen. Evangelie betekent Goed Nieuws, het goede nieuws van de komst van Christus. Dat Hij onze zonde op zich genomen heeft en dat Hij ons uit de kracht van zijn opstanding een nieuw leven wil geven. De islam zet daar een streep door en schuift Mohammed naar voren als de perfecte mens, die je leert hoe je Gods vergeving kunt verdienen. Veel christenen hebben te weinig kennis van het leven van Mohammed om te beseffen hoe slecht die ruil is.

Soms zijn de verhoudingen in gezin en kerk zo slecht dat christenjongeren de moslimgemeenschap in het begin als een warm bad ervaren en zich laten overhalen om moslim te worden. Gelukkig beseffen sommigen na verloop van tijd dat de Arabische formuliergebeden die ze in de richting van een tempeltje in Mekka richten hen niet bij God brengen en zoeken hun toevlucht alsnog bij Jezus. Hopelijk bieden we als kerk hen dan de warmte van Gods huisgezin.

Cees Rentier

Tijdens onze Insjallah-cursus en Zomerschool leer je hoe je antwoord kunt geven op de argumenten van moslims.

Dit artikel verscheen in ons kwartaalblad Orientatie (nummer 161, december 2025)

Lees meer artikelen uit Oriëntatie online en/of meld u aan om het blad 4x per jaar gratis thuis te ontvangen.